Żołnierze niemieccy na tle Gorlic przygotowują się do pościgu za Rosjanami
Bitwa Gorlicka (Bitwa pod Gorlicami) uchodzi za jedną z największych, z zarazem najważniejszych bitew frontu wschodniego I Wojny Światowej. Natomiast cała Operacja Gorlicka wpłynęła w znaczący sposób na losy wojny, a w konsekwencji także na możliwość odrodzenia się Państwa Polskiego. Dla Polaków będących wówczas obywatelami trzech państw zaborczych, a zatem zmuszeni do walki w obcych mundurach: austro-węgierskich i niemieckich oraz rosyjskich Wielka Wojna 1914 – 1918 to także okres walki bratobójczej. Ziemia Gorlicka należała wówczas do monarchii austro-węgierskiej i wchodziła w skład prowincji zwanej Galicją.
Wrogie wojska rosyjskie wtargnęły w granice Galicji już w sierpniu 1914 r. „Rosyjski walec parowy” rozpoczął ofensywę w kierunku Krakowa. Gorlice udało mu się zdobyć 15 listopada. Austro-Węgrzy odbili miasto 12 grudnia, ale utracili je ponownie 27 grudnia 1914 r. i to aż na 4 miesiące, czyli na „126 dni grozy”. Front wschodni zastygł. Wojska carskie, a naprzeciwko nich austro-węgierskie i niemieckie oraz rosyjskie utknęły naprzeciw siebie w okopach. Podobnie jak na froncie zachodnim i bałkańskim rozpoczęła się tzw. wojna pozycyjna. Pomimo nieustannych walk, żadna ze stron nie odnosiła znaczącego sukcesu. Wojna pochłaniała coraz więcej ofiar, nie przechylając szali zwycięstwa na żadną ze stron. W połowie kwietnia 1915 r. został zatwierdzony przez dowództwo austro-węgierskie i niemieckie wspólny plan ataku przeciw Rosjanom. Niemcy zgodzili się pomóc sojusznikowi w przełamaniu frontu i odepchnąć siły carskie od niziny węgierskiej i od Budapesztu. Dowódcą specjalnie utworzonej 11 armii niemieckiej został gen. August von Mackensen. Jego blisko 130. tyś armia wspólnie z 3 i 4 armią austro-węgierską miała pokonać 3 armię rosyjską dowodzona przez gen. Radko Dimitriewa.
Zgodnie z ustaleniami 2 maja 1915 r. o godzinie 6.00 rano, na głównym odcinku walk, czyli na ok. 32 km.: od Ciężkowic przez Łużną, Gorlice, Sękową po Ropicę Ruską starło się ze sobą prawie 200 tyś żołnierzy. Sojusznicy na tym właśnie terenie, oprócz przewagi w liczbie żołnierzy oraz ich uzbrojeniu dysponowali ponad 10-krotną przewagą ognia artyleryjskiego. Atak piechoty na rosyjskie pozycje poprzedziło potężne 4-godzinne, największe na froncie wschodnim przygotowanie artyleryjskie. Zaskoczeni rozmiarem bitwy Rosjanie zostali pokonani i zmuszeni do odwrotu. Zagrożenie dla Budapesztu zostało zażegnane. W konsekwencji całej Operacji Gorlickiej wypychane wojska carskie opuściły Ziemię Gorlicką, a następnie teren Galicji. Przyjmuje się, że Operacja Gorlicka trwała 50 dni, od 2 maja do 22 czerwca 1915 r., tj. do odbicia z rąk rosyjskich stolicy Galicji – Lwowa. Cofanie się „rosyjskiego walca parowego” rozpoczęte od Gorlic stopniowo rozszerzyło się na cały front wschodni.
Świetnie prosperujące dzięki przemysłowi naftowemu miasto Gorlice w ogromnym stopniu zostało zniszczone. Zrujnowane zostały także wsie znajdujące się w strefie działań wojennych. Mieszkańcy Ziemi Gorlickiej w ciągu kilku miesięcy walk stracili swój dobytek, zdrowie, a wielu z nich także życie. Dziś niemym świadkiem wydarzeń sprzed ponad 100 lat są liczne cmentarze wojenne. Jest ich tu blisko 100. Malowniczo usytuowane, ciekawe architektonicznie nekropolie zostały wzniesione dla upamiętnienia zmagań i jako miejsca godnego spoczynku dla żołnierzy 3 armii walczących tutaj w czasie Wielkiej Wojny.
Obecnie każdego roku w Sękowej odbywa się plenerowa rekonstrukcja Bitwy Gorlickiej. Bierze w niej udział ponad 400 aktorów i gromadzi dziesątki tysięcy widzów. Jest to największe tego typu wydarzenie w Europoie. W tegorocznej rekonstrukcji czynny udział wzięło, zaprzyjaźnione z naszym - Towarzystwo Gimnastyczne "Sokół" z Nowego Sącza.
